الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
7
تفسير مجمع البيان (فارسى)
خارج گرديد » فَأُولئِكَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ : مسكن آنان جهنم مىباشد . وَ ساءَتْ مَصِيراً : و جهنم براى كسانى كه در آن منزل گزيدهاند ، بد جايگاهى است . سپس از اين گروه ، دستهاى را استثناء مىكند : إِلَّا الْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الرِّجالِ وَ النِّساءِ وَ الْوِلْدانِ : بجز مردان و كودكان و زنانى كه مشركان آنها را ضعيف ساخته ، بواسطهء دشوارى و بلد نبودن راه و نداشتن تدبير نتوانند مهاجرت كنند . لا يَسْتَطِيعُونَ حِيلَةً وَ لا يَهْتَدُونَ سَبِيلًا : اينها تدبيرى ندارند و راهى بلد نيستند كه خود را از مكه ، خلاص كنند . مجاهد و قتاده و جماعتى از مفسران گويند : بواسطهء اينكه راه را نمىشناسند ، نمىتوانند راه مدينه را پيدا كنند . فَأُولئِكَ عَسَى اللَّهُ أَنْ يَعْفُوَ عَنْهُمْ : شايد خداوند از اين گروه در گذرد زيرا فقير و ناتوانند و بر آنها تفضل كند و بر ترك هجرت ، آنها را مؤاخذه نكند زيرا ترك هجرت ، براى ايشان اختيارى نبوده است . وَ كانَ اللَّهُ عَفُوًّا : خداوند همواره به فضل و بزرگى خود ، گناهان بندگان را بخشوده و بر معصيتشان ، آنها را كيفر نداده است . غَفُوراً : خداوند با عفو خود گناهان بندگان را مىپوشاند . عكرمه گويد : پيامبر بعد از هر نماز ظهر بدرگاه خداوند نيايش مىكرد و مىگفت : « خدايا وليد ، سلمة بن هشام ، عياش بن ابى ربيعه و ديگر مسلمانان ضعيف را از دست مشركين خلاص گردان »